شده و اين سد كه آهن زيادى در آن ديده مىشود ، در همين دره وجود دارد . در زبان گرجستان از قديم اين دروازه را دروازهء آهنين و تركها آن را دامركپو يعنى دروازه آهنى خوانده‌اند و امروز هم به همين نام مىباشد . داريوش بزرگ ( 522 - 483 ق . م ) برخى داريوش بزرگ پسر عموى كورش را كه هشت سال پس از وفات وى به جاى او نشست ، ذو القرنين دانسته‌اند . دلايل انطباق از آنجا كه يكى از نشانيهاى ذو القرنين ساختن سد آهنى است ، و در ديوار چين شىهوانگ آهن به كار نرفته و در مورد اسكندر ساختن چنين سد آهنى معلوم نيست و تنها كورش و داريوش بودند كه هم سه بار سفر سوق‌الجيشى به غرب و شرق داشتند و هم سفر بين دو سد قطعى است و هم عدالت و هم داشتن مكنت ، و مراد از عين حمئة كه به نظر مىرسد آفتاب در آن فرومىرود ، درياى سياه يا خليج درياى اژه بوده چون عين به معناى آب فراوان است . كورش و داريوش هر دو ، تا درياى سياه لشكركشى كرده‌اند و هر دو تا مشرق پيش رفته و با سكاييها مبارزه كرده ، و آنان را عقب رانده‌اند . كورش نخستين كسى است كه ماد و پارس را با هم متحد مىكند و سزاوار لقب ذو القرنين است ولى او در جنگ با ماساژتها كشته شد و بعيد است كه در حدود مملكت خود سدّى بنا كرده باشد . اما داريوش سكاييها را عقب راند و ايران را از دست آنان راحت ساخت و معناى داريوش كه معناى مانع است « 1 » با ساختن سد و منع اقوام مهاجم متناسب است . داريوش بزرگ دشمنان را مغلوب و نفوذ خود را از سوى شمال شرقى تا شط

--> ( 1 ) . جيمز هاكس ، قاموس كتاب مقدس ، ص 364 .